Cuộc chiến trên những chiếc LCD

Goldsun Focus Media được IDG Ventures đầu tư 20% cổ phần, trong khi Chicilon Media cũng nhận được 3 triệu USD từ VinaCapital.

Thị trường quảng cáo LCD tại Việt Nam đang chứng kiến hai tên tuổi lớn tung hoành: Chicilon và Goldsun Focus Media

Chicilon độc chiếm mảng cao ốc. Goldsun Focus Media tung hoành trên kênh bán lẻ hiện đại. Nhưng cả hai vẫn không quên tận dụng từng cơ hội mở rộng sang các mảng khác trong thị trường quảng cáo LCD. Và đâu đó trên thị trường đang lấp ló bóng dáng của kẻ thứ ba muốn nhảy vào chia phần…

1,5 tỉ USD là doanh thu của toàn ngành quảng cáo năm 2009 được Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam công bố. Meng Qingfeng, thường gọi là Jack, Phó chủ tịch tại Việt Nam của Chicilon Media, công ty chuyên lĩnh vực quảng cáo Out-of-home, tính rằng, nếu cộng cả doanh thu của Chicilon và đối thủ duy nhất hiện nay của họ là Goldsun Focus Media (GFM), cũng chỉ chiếm khoảng 1/150 tổng doanh thu này.

Jack nói: “Vì thế, chúng tôi luôn muốn hợp tác với GFM để phát triển thị trường, góp phần vào sự phát triển của lĩnh vực quảng cáo Việt Nam”. Trong khi đó, bà Trần Thị Lan Thanh, Giám đốc GFM, thì cho rằng, “GFM và Chicilon đang cạnh tranh quyết liệt”.

Những cột trụ chống lưng

Được sáng lập năm 2003, Focus Media, công ty kinh doanh dịch vụ quảng cáo trên màn hình LCD đặt tại các địa điểm công cộng (tức “Out-of-home media”, viết tắt là OOH media) là người tiên phong trong lĩnh vực này tại Trung Quốc. Từ Focus Media, một hình thái quảng cáo mới đã ra đời. Focus Media cũng đang thống lĩnh thị trường quảng cáo OOH tại Trung Quốc (với thị phần hơn 95%), từng nằm trong số các công ty lớn nhất trên sàn Nasdaq với giá trị thị trường lên đến hơn 5 tỉ USD trong năm 2006.

Đến cuối năm 2007, Goldsun Focus Media (GFM), được giới truyền thông nhắc đến như là đơn vị nhượng quyền của Focus Media Trung Quốc, đã có mặt ở thị trường quảng cáo LCD tại Việt Nam. Là một trong những người tiên phong, GFM đã nhanh chóng đạt mức tăng trưởng doanh thu 300% trong giai đoạn 2007-2009 (từ 20 tỉ đồng năm 2007 lên 62 tỉ đồng năm 2009).

Có lẽ mức tăng trưởng này là một trong những lý do khiến Henry Nguyễn Bảo Hoàng, Tổng giám đốc của Quỹ đầu tư IDG Ventures, quyết định mua 20% cổ phần của GFM vào năm 2007. Điều đặc biệt là IDG đã từng thành công trong cuộc đầu tư vào Focus Media ở Trung Quốc, nên không có lý do gì để họ bỏ qua GFM tại Việt Nam.

Không hề thua kém, Chicilon Media, một công ty Việt Nam liên doanh với Trung Quốc, cũng được Công ty Quản lý quỹ VinaCapital hậu thuẫn.

Với số vốn 3 triệu USD từ VinaCapital, năm 2008, Chicilon từ vai trò “người muốn bán mình” cho GFM trước đó (theo lời bà Thanh, Công ty GFM), đã trở thành đối thủ trực tiếp của GFM. Chính bà Thanh cũng không phủ nhận, sức mạnh tài chính của Chicilon, với sự hậu thuẫn của VinaCapital, đã vượt trội hơn GFM. Và trong thời gian đầu tham gia thị trường, theo bà Thanh, vốn là yếu tố là số 1. Tuy nhiên, bà vẫn kiên quyết: “Chúng tôi sẽ tạo những hướng đi riêng”.

Cả Henry Bảo Hoàng, IDG Ventures và Don Lam, Tổng giám đốc VinaCapital, đều am hiểu thị trường Trung Quốc và có mối quan hệ tốt với giới chức và các nhà kinh doanh Việt Nam. Bản thân hai nhà lãnh đạo của GFM và Chicilon cũng vậy. Và những lý do này phần nào đã tạo nên những vị thế khác nhau của hai công ty trong thị trường quảng cáo OOH tại Việt Nam.

Chicilon tung hoành các cao ốc

Mảng cao ốc đang chứng kiến cuộc đua quyết liệt giữa hai thương hiệu này. Bởi lẽ, ở Trung Quốc, quảng cáo LCD tại các cao ốc là nguồn thu lớn nhất của các nhà kinh doanh loại hình này, trong đó có Focus Media.

Tại Việt Nam, ở mặt trận này, Chicilon dường như đang thắng thế. Bà Thanh không phủ nhận GFM đã để lọt vào tay Chicilon một số cao ốc lớn. Cuối năm 2007, khi GFM đặt vấn đề với các công ty quản lý để đặt màn hình LCD trong các cao ốc với các mức giá 3.000 USD cho Saigon Centre (quận 1, Tp.HCM), 9.000 USD cho E-town (quận Tân Bình) và 30.000 USD cho Sunwah (quận 1) thì Chicilon không ngần ngại chào giá cao hơn gấp 1,5-2 lần (sau khi nhận được vốn đầu tư của VinaCapital vào tháng 1/2008).

Đó là chưa nói đến Sunwah là nơi đặt “tổng hành dinh” của VinaCapital và VinaCapital cũng là đối tác chiến lược của REE, công ty sở hữu các tòa nhà E-town.

Và như vậy, các màn hình của GFM đã dần bị đánh bật khỏi Saigon Centre, E-town, Sunwah. Ba năm tiếp đó, nhờ sức mạnh tài chính, Chicilon tiếp tục gia tăng “bộ sưu tập” cao ốc của họ lên đến hơn 464 cao ốc các loại (gồm cao ốc thương mại, văn phòng và các tòa nhà căn hộ) với 1.375 màn hình, chiếm 80% thị phần. GFM chỉ có mặt ở hơn 190 cao ốc, có 256 màn hình, giữ 20% thị phần còn lại.

Ông Jack của Chicilon không giấu tham vọng tiếp tục mở rộng thị phần, trong khi bà Lan Thanh của GFM cho biết sẽ có chiến lược cạnh tranh khác: “Tôi có thể chiếm thị phần nhỏ nhưng sẽ theo cách thức chọn lọc địa điểm và bán giá cao (cho nhà quảng cáo). Tôi không tham gia vào cuộc đua tài chính”.

Dù chiếm 20% thị phần nhưng GFM sở hữu những cao ốc “hoành tráng” ở khu vực trung tâm quận 1, Tp.HCM như Petro Vietnam Tower, Diamond Office Building, Me Linh Point, Harbour View, Opera View.

Đây là nơi lui tới của giới văn phòng và kinh doanh có thu nhập cao, là khách hàng mục tiêu của nhiều thương hiệu tiêu dùng cao cấp, đồng thời cũng là nơi đặt văn phòng, cửa hàng trưng bày của các thương hiệu này.
Những khu vực này “bằng mọi giá phải giữ lấy”, bà Thanh cho biết, kể cả bằng tài chính và các mối quan hệ. Bởi “các thương hiệu lớn sẵn sàng chi rất nhiều tiền để hình ảnh sản phẩm của họ hiện hữu trên các màn hình LCD ở những nơi như vậy”, bà nói. Tuy nhiên, bà lập luận, GFM không mở rộng kênh cao ốc để giành thị phần, vì tổng số người sống và làm việc mỗi ngày trong những cao ốc như thế chỉ khoảng 2 triệu người.

GFM “gây bão” ở các siêu thị

Ngay khi Chicilon “chiếm” các cao ốc, GFM cũng nhanh chóng giành lấy 80% thị phần ở kênh siêu thị và trung tâm bán lẻ hiện đại, chỉ dành 20% cho Chicilon, bất chấp bài học ở Trung Quốc cho thấy quảng cáo LCD trên kênh bán lẻ hiện đại khó thành công hơn cao ốc. Cả ông Jack và bà Thanh đều thừa nhận bài học này.

Tuy nhiên, bà Thanh so sánh, xu hướng mua sắm ở siêu thị tại Việt Nam vẫn là mua sắm kết hợp với thưởng ngoạn giải trí, khác với Trung Quốc, nơi các kênh bán lẻ hiện đại đã không còn mới mẻ và việc đi siêu thị chỉ đơn giản là để mua sắm. “Khi đi mua sắm kết hợp với thưởng ngoạn, người tiêu dùng sẽ quan sát, khám phá xung quanh”, bà nói.

Xét về hiệu quả đối với nhà quảng cáo, bà Thanh cho rằng, mỗi mẫu quảng cáo được 60 lần/ngày với tần số lặp lại 12 phút/lần thì bình quân 1 người đi siêu thị trong 60 phút sẽ xem mẫu quảng cáo này 5 lần.
Vì vậy, gần 3 năm qua, khi Chicilon mải mê với các cao ốc thì GFM độc chiếm hệ thống siêu thị gồm Co.op Mart, Maximart, BigC, Parkson, Diamond, Lotte Mart… ở cả 3 miền với 980 màn hình; trung bình mỗi siêu thị có 30 màn hình.

Trong khi đó, ông Jack cho biết, Chicilon chỉ đặt LCD tại Citimart. Ông lý giải: “Chúng tôi tập trung vào cao ốc, trong khi các siêu thị thuộc chuỗi Citimart thường được đặt tại các cao ốc. Chicilon không tập trung vào kênh bán lẻ hiện đại vì nhận thấy người tiêu dùng khi đi mua sắm thường đã định sẵn trong đầu sản phẩm họ muốn mua và ít quan tâm đến những thứ xung quanh”.

Vậy, cao ốc và bán lẻ hiện đại kênh nào hiệu quả hơn? GFM và Chicilon đều cố gắng thể hiện sức hấp dẫn của họ trước các nhà quảng cáo theo những cách riêng, nhưng có thể thấy mức tăng trưởng hằng năm 300% của GFM và 372% của Chicilon đã chứng minh tiềm năng không thể phủ nhận của thị trường quảng cáo OOH.

Cả hai nhà lãnh đạo của GFM và Chicilon đều thừa nhận, doanh thu từ mảng cốt lõi đều đóng góp khoảng 85% vào tổng doanh thu của mỗi công ty. Trong khi đó, ông Andrew H., giám đốc một công ty quảng cáo tại Việt Nam, nhận định, bên cạnh kênh cốt lõi, cả hai đối thủ sẽ giảm hoặc tăng thị phần ở kênh còn lại tùy từng giai đoạn phát triển của thị trường và sẽ không có ý định thỏa hiệp, phân chia lãnh địa.

Không chỉ hùng cứ trên hai chiến tuyến cao ốc và bán lẻ, hơn một năm trở lại đây GFM và Chicilon cũng cùng nhảy vào phân khúc LCD lắp đặt trên các phương tiện vận tải. Và một lần nữa, giống như trên mặt trận cao ốc và siêu thị, hai đối thủ này lại chọn hai chiến lược riêng.

Thế “ngọa hổ tàng long”

“Ngọa hổ tàng long” có nghĩa là “rồng núp, cọp nằm”. Trên thị trường quảng cáo OOH, con cọp GFM vừa mới kiếm được chỗ nằm trên máy bay, còn con rồng Chicilon thì đang núp trong những chiếc xe buýt (Chicilon trong tiếng Hoa có nghĩa là “Con rồng thiên niên kỷ”).

Khi lên máy bay, bạn sẽ làm gì? Chicilon đoán rằng, bạn sẽ ngả người thật êm vào ghế, chợp mắt một lát, hoặc nhìn ra ngoài ngắm mây xanh. Nhưng, GFM lại cho rằng bạn sẽ bị lôi cuốn bởi những đoạn phim vui nhộn được chiếu trên chiếc LCD lắp trên lưng ghế trước mặt. Đó là lý do GFM tấn công vào phân khúc quảng cáo trên máy bay từ đầu năm 2010.

Quảng cáo LCD trên máy bay không còn xa lạ tại Trung Quốc, với mô hình nổi tiếng của Air Media, công ty đầu tiên ở Trung Quốc đã phất lên nhờ mô hình quảng cáo LCD trong lĩnh vực hàng không và hiện có giá trị thị trường 10 tỉ USD trên sàn Nasdaq. Tính đến nay, Air Media đã đặt được 2.000 màn hình tại 52 phi trường, trong đó có 28 phi trường thuộc hàng lớn nhất Trung Quốc và 1.600 màn hình trên máy bay.
Bà Thanh, Công ty GFM, sau nhiều lần lặn lội sang Trung Quốc học nghề, đã mang mô hình này về Việt Nam. Và nhờ vào mối quan hệ, bà Thanh vừa ký được hợp đồng độc quyền đặt LCD trên máy bay của Vietnam Airlines. Bà không tiết lộ gì thêm về thỏa thuận này.

Trên mặt sân phương tiện vận tải, tỉ số vẫn là 1 - 1 khi Chicilon cũng đang độc chiếm mảng quảng cáo LCD trên xe buýt.

Trở lại câu hỏi tương tự như trên máy bay, khi lên xe buýt bạn sẽ làm gì? GFM cho rằng người đi xe buýt không phải là đối tượng tiêu dùng mà các thương hiệu lớn, khách hàng của GFM, nhắm tới. Tuy nhiên, Chicilon thì cố thuyết phục bạn rằng, nếu bạn khó chịu vì tiếng ồn xung quanh, đường dằn, hoặc phải đi hạng “ghế đứng” thì hãy đảo mắt qua các màn hình phát những đoạn phim quảng cáo vui nhộn trên xe buýt. Và các màn hình LCD của Chicilon hiện đã có mặt trên 900 xe buýt ở các thành phố lớn.

Chicilon cũng có phần thắng thế ở phân khúc LCD lắp đặt tại các khu vực hỗ trợ vận tải như trạm xe buýt, nhà ga, bến phà... Tại các khu vực này không có chiếc LCD nào có tên của GFM, trong khi Chicilon chiếm 34 trạm với 92 LCD. Không một chiếc LCD nào của GFM có mặt ở các sân bay, trong khi Chicilon chiếm 12 sân bay với 116 LCD. Ông Jack lý giải rất đơn giản về sự đầu tư này: “Ở Việt Nam, số lượng người đi xe buýt và phà không phải nhỏ. Thị trường rất tiềm năng và chúng tôi còn đủ sức để mở rộng”.

Tuy nhiên, bà Thanh, Công ty GFM, lo ngại, chi phí bảo dưỡng cao (do các LCD được lắp đặt ngoài trời) và hiệu quả mà kênh này mang lại cho nhà quảng cáo chưa nhiều vì đối tượng sử dụng kênh này phần lớn là người có thu nhập trung bình.

Sự phân chia lãnh thổ giữa GFM và Chicilon, theo đánh giá của một chuyên gia quảng cáo Trung Quốc đang làm việc tại Việt Nam, dù gay gắt nhưng vẫn còn rất nhiều quả ngọt đang chờ họ phía trước, bởi cả hai mới ở giai đoạn đầu phát triển theo mô hình của Focus Media, đại gia quảng cáo OOH đã có gần 17 năm phát triển.

Điểm đáng chú ý trong mô hình tăng trưởng của Focus Media không chỉ là lắp đặt thật nhiều LCD quảng cáo nơi công cộng. Đại gia này nổi lên với việc mua lại, sáp nhập nhiều công ty quảng cáo khác ở Trung Quốc như Target Media, CGEN Digital Media nhằm tạo nguồn lực sáng tạo và đa dạng hóa các loại hình mới trong quảng cáo OOH.

Trước mắt, GFM và Chicilon vẫn tạm phân chia lãnh thổ trong thế ngọa hổ tàng long. Nhưng bao lâu nữa chúng ta sẽ chứng kiến những chiêu mới của GFM và Chicilon? Hoặc nhận diện thêm gương mặt của kẻ thứ ba, có thể là Focus Media và “bổn cũ” sẽ được soạn lại.

Trần Trọng Tú (Nhịp cầu đầu tư)

Source: http://thegioimarketing.com/quang-cao/cuoc-chien-tren-nhung-chiec-lcd.htm

M&A Bất động sản là tâm điểm của thị trường năm 2012

Tâm điểm của thị trường bất động sản năm 2012 được nhiều chuyên gia dự báo sẽ là hoạt động M&A, chuyển nhượng dự án diễn ra mạnh.

Năm 2011 khởi đầu cho “làn sóng” chuyển nhượng dự án

Năm 2011 ghi nhận là một năm đầy khó khăn thách thức của thị trường bất động sản, dẫn đến tâm lý khách hàng là chờ đợi. Chính vì vậy, một loạt dự án bị khó khăn “kép”. Thứ nhất, là khó khăn tiếp cận nguồn vốn ngân hàng của các dự án, hàng loạt các dự án bị dừng giải ngân. Thứ hai khó khăn ở đầu ra, nhiều dự án đã xây dựng nên không bán được hàng. Thị trường hiện nay rất căng thẳng về thanh khoản.

Khó khăn của nhiều chủ dự án là không có tiền phát triển tiếp dự án, rất nhiều dự án xây dựng dở dang, trong khi tiền nợ các ngân hàng, nhà thầu ngày càng tăng lên.

Một số dự án cũng có cam kết tiến độ với khách hàng và họ cũng phải nỗ lực huy động vốn để thực hiện nhưng cũng rất khó khăn.

Trong bối cảnh như vậy, một số chủ đầu tư có nhu cầu chuyển nhượng dự án bất động sản. Có những dự án đã hoàn thành thủ tục pháp lý, làm xong hạ tầng nhưng thiếu tiền thì phải mời gọi đối tác hợp tác cùng chia sẻlợi nhuận để phát triển dự án sau này, thông qua chuyển nhượng vốn cổ phần (M&A). Có những dự án phải chuyển nhượng toàn bộ dự án…

Nhiều thương vụ chuyển nhượng dự án đã ra tăng từ giữa năm 2011, đặc biệt tại Tp.HCM. Trong khoảng tháng 7/2011, tại Tp.HCM đã có 2 thương vụ lớn như chuyển nhượng dự án tại khu dân cư Tân Tạo A và dự án Peninsula.

CTCP Đầu tư và địa ốc Khang An đã chuyển nhượng 80% tại khu dân cư Tân Tạo A cho Dacin Holdings của Singapore, và đã thanh lý hợp đầu tư hợp tác đầu tư với Vạn Phát Hưng 60% cổ phần trị giá 68 tỷ đồng và 14 tỷ đồng tiền phạt. Như vậy, dự án Tân Tạo A hiện có 3 đối tác Dacin 80%, Khang An 10%, và Phước Thành 10%.

Quỹ đầu tư JSM Indochina đã chuyển nhượng dự án Peninsula cho công ty Sao Sáng Saigon – công ty thành viên của ngân hàng Nam Á– với giá khoảng 228 tỷ đồng (11 triệu USD, lỗ 8 triệu USD so với giá quỹ này mua vào trước đó).

CapitaValue Homes Limited, một đơn vị trực thuộc Tập đoàn CapitaLand, đã thông qua công ty con là CVH Sparkle Pte. Ltd mua lại 65% cổphần của Công ty TNHH Quốc Cường Sài. Trước đó, CapitaValue Homes Limited đã được thực hiện mua lại 70% cổ phần của một dự án chung cư tại phường Bình TrưngĐông, quận 2-TPHCM của Công ty Khang Điền Sài Gòn

Tập đoàn Hoa Sen (HSG) cũng đã thông qua chủ trương sẽ chuyển nhượng hàng loạt dự án như: Căn hộ Hoa Sen Phước Long B và Hoa Sen Riverside (quận 9 - TPHCM), chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại 123 Trần Não, phường Bình An, quận 2. Đồng thời chuyển nhượng 45% phần vốn góp tại dự án cảng quốc tế Hoa Sen -Gemadept...

Mới đây, Tama Global Investment Pte.Ltd.., đã mua lại 20% cổ phần của Công ty cổ phần Đầu tư và phát triển nhà đất Cotec (COTECLAND).

CTCP Xây dựng và Kinh doanh Địa ốc Hòa Bình cũng đã lên kế hoạch chuyển nhượng nhiều dự án như khu công nghiệp, khu nghỉ dưỡng, du lịch…

Ông Phan Xuân Cần- Chủ tịch Công ty BĐS SohoVietnam cho biết, nhiều dự án đang gặp rất nhiều khó khăn về vốn, để có thể phát triển tiếp dự án chủ đầu tư bắt buộc phải tìm kiếm đối tác, hoặc bán cả dự án cho đối tác khác. M&A trong lĩnh vực bất động sản đang “nóng” lên từng ngày, khi áp lực siết nợ của ngân hàng ngày càng tăng.

Các dự án chuyển nhượng chủ yếu tập trung tại Tp.HCM. Tại Hà Nội nhiều dự án cũng đã huy động

Ông Phan Thành Mai: "thị trường M&A bất động sản năm 2012 chắc chắn sẽ khó phát triển vượt bậc nếu các dự án BĐS tiếp tục thiếu vốn."

được vốn trước từ khách hàng trước đây, cho nên khó khăn về vốn đối với các chủ đầu tư ở HN ít hơn.

Một số dự án đang xây dựng nhưng lại khó khăn về đầu ra như văn phòng, khách sạn, tổ hợp …đều có như cầu chuyển nhượng. Chẳng hạn như tòa nhà văn phòng ở quận 7 cao hơn 20 tầng đang có nhu cầu chuyển nhượng với tổng giá trị hơn 700 tỷ đồng.

Còn theo số liệu thống kê của Stoxplus, bất động sản là lĩnh vực đứng thứ 3 về hoạt động M&A sau lĩnh vực hàng tiêu dùng và tài chính. Tổng giá trị về M&A trong 9 tháng 2011 đạt khoảng 2,67 tỷ USD, trongđó lĩnh vực hàng tiêu dùng chiếm hơn 1 tỷ USD, tài chính 453 triệu USD và bất động sản 251 triệu USD.

Năm 2012: Sẽ “nóng” M&A bất động sản

Dự báo của nhiều chuyên gia bất động sản, hoạt động M&A sẽ gia tăng mạnh mẽ trong năm 2012- 2013 đó là hệ quả tất yếu của vấn đềtái cấu trúc thị trường, sau một vài năm tăng trưởng nóng.

Trong Diễn đàn “Doanh nghiệp Việt Nam – Singapore” được tổ chức mới đây, ông Phan Thành Mai- Tổng thư ký Hiệp hội BĐS Việt Nam nhận định,thị trường M&A bất động sản năm 2012 chắc chắn sẽ khó phát triển vượt bậc nếu các dự án BĐS tiếp tục thiếu vốn. Nếu các công cụ tài chính mới phi ngân hàng được triển khai, đồng thời có chính sách tín dụng nới lỏng linh hoạt thì thị trường sẽ có dấu hiệu tích cực vào cuối năm 2012, nếu không có chuyển biến gì mới về chính sách tín dụng thì thị trường sẽ tiếp tục giai đoạn trầm lắng kéo dài.

Ông Phan Xuân Cần: "Năm 2012 sẽ là năm có nhiều thương vụ M&A liên quan đến bất động sản, nếu thị trường tiếp tục không có đầu ra."

Ông Phan Xuân Cần cho biết, đã có nhiều thương vụchuyển nhượng dự án trước đây Soho Việt Nam đã thực hiện như Hòa Bình Tower 12 triệu USD, Vitex Tower tại 63A Võ Văn Tần, Tp.HCM với giá 135 tỷ đồng, dự án Sukura Tower 47 Vũ Trọng Phụng tại Hà Nội của CTCP Hùng Tiến Kim Sơn chuyển nhượng 100% cho một số cổ đông trong đó cổ đông chính là Vinaconex Anphanam. Nhiều thương vụ khác về chuyển nhượng bất động sản lớn mới đây như VinaCapital chuyển nhượng 70% vốn tại khách sạn Hilton cho Seabank, FPT chuyển nhượng dự án tại Láng Hạ cho VPbank trị giá 400 tỷ đồng…

Hiện SohoVietnam đã tiếp nhận khoảng 80 dự án đang có nhu cầu chuyển nhượng chủ yếu tại Tp.HCM, Hà Nội và Đà Nẵng, có những dự án có trị giá hàng trăm tỷ đồng. Không chỉ giá bất động sản giảm mạnh trong năm qua, mà giá chuyển nhượng dự án cũng theo đó mà giảm khá sâu, trung bình khoảng 30% so với năm 2010.

Ông Cần khẳng định, chắc chắn năm 2012 có nhiều dự án bất động sản sẽ phải bán. Nói chung các dự án hiện nay đã cầm cự trong năm vừa rồi và cấu trúc lại nguồn vốn nhưng sẽ còn rất nhiều khoản tài chính của họ đáo hạn vào quý 1, quý 2 năm 2012, điều đó sẽ là áp lực cho chủ đầu tư dự án buộc phải bán đi dự án hoặc hợp tác đầu tư. Năm 2012 sẽ là năm có nhiều thương vụ M&A liên quan đến bất động sản, nếu thị trường tiếp tục không có đầu ra.

Source: http://land.cafef.vn/20111227100038439CA43/ma-bat-dong-san-la-tam-diem-cua-thi-truong-nam-2012.chn